تحقیق و جزوات آماده دانشگاهی, فقه-حقوق و معارف

بحث تحلیلی و عمیق از خسارت معنوی در حقوق ایران و بررسی این موضوع در ایران و فرانسه

ارسال شده در1396-04-02 » توسط ‪: » دسته بندی ها: تحقیق و جزوات آماده دانشگاهی,فقه-حقوق و معارف » (۰) دیدگاه

خسارت معنوی در حقوق

رشته : حقوق خسارت معنوی در حقوق ایران

قیمت : 15000 تومان ( تصویب نهایی )

 

 


فهرست مطالب

مقدمه ……… 1

بخش اول : کلیات …………… 5

 

فصل اول : مفهوم و مبانی تئوریک خسارت معنوی در حقوق …….. 6

 

مبحث اول : معانی و ملاک‌ها و ریشه‌های تاریخی مفهوم خسارت معنوی در حقوق.. 7

معنی لغوی خسارت ……. 7

معنی اصطلاحی خسارت ………. 9

انواع تقسیمات خسارت و معیار آن …… 11

خسارت ناشی از نقض قرارداد … 12

خسارت ناشی از تقصیر غیر قراردادی یا عمل نامشروع …… 13

خسارت ناشی ازارتکاب جرم………….. 13

ملاک تشخیص خسارت مادی از معنوی …… 16

تعریف خسارت معنوی در حقوق………… 18

تقسیمات خسارت معنوی …………. 22

پیشینه‌ تاریخی مفهوم خسارت معنوی در اسلام و قوانین کهن …. 24

پیشینه تاریخی خسارت معنوی در حقوق ایران ….. 26

نگاهی تاریخی به خسارت معنوی در فرانسه ………… 26

مبحث دوم : ارکان مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی و شرایط مطالبه آن …….. 27

1-2-1- وجود ضرر …………………………… 27

1-2-2- ارتکاب فعل زیانبار نامشروع ………….. 29

1-2-3- رابطه سببیت بین فعل زیانبار نامشروع و خسارت موجود ……….. 31

1-2-4- دفاع مشروع ……………………. 31

1-2-5- اجرای حکم قانون یا مقام صلاحیت‌دار ………… 32

1-2-6- اجبار ………………………. 33

1-2-7- اضطرار ……………………. 34

1-2-8- اجرای حق …………………… 34

1-2-9- شرایط ضرر قابل جبران در خسارت معنوی …….. 35

الف –خسارت باید قطعی و مسلم باشد……………… 35

ب- خسارت باید مستقیم باشد ………………… 37

ج – خسارت باید جبران نشده باشد ………………….. 39

د- خسارت باید قابل پیش‌بینی باشد ………………….. 41

مبحث سوم : مبانی مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی……… 42

1-3-1- نظریه تقصیر ………………………. 42

1-3-2- ایرادها به نظریه‌ی تقصیر ……………….. 45

1-3-3- نظریه خطر …………………………….. 45

1-3-4- ایرادها به نظریه خطر ………………….. 46

1-3-5- نظریه تضمین حق …………………. 47

1-3-6- نظریه مختلط ………………… 48

1-3-7- مبانی مسئولیت مدنی ناشی از ایراد خسارت معنوی درحقوق موضوعه ایران و فرانسه ….. 49

1-3-8- فقه و حقوق اسلامی و نظریه تقصیر و نظریه خطر ………… 49

 

فصل دوم : مسئولیت ناشی از خسارت معنوی در حقوق اسلام و اندیشه‌ های دکترین‌ های


حقوقی فرانسه ……………………… 51

مبحث اول : خسارت معنوی در حقوق اسلام …………………… 52

2-1-1- مستندات و مدارک قاعده لاضرر …………………. 52

2-1-2- انطباق عنوان ضرر با خسارت معنوی ……………… 56

2-1-3- انطباق عنوان ضرار با خسارت معنوی ………………. 57

2-1-4- شمول لفظی قاعده لاضرر بر اثبات جواز مطالبه‌ی خسارت معنوی….. 58

2-1-5- قاعده نفی عسر و حرج و جبران خسارت معنوی …………… 65

2-1-6- انطباق عنوان حرج بر خسارت معنوی …………….. 66

2-1-7- قاعده اتلاف و تسبیب ……………….. 69

2-1-8- وجوه افتراق و اشتراک ، اتلاف و مباشرت و تسبیب ………….. 70

2-1-9- قاعده غرور …………………. 72

2-1-10- بنای عقلا و جبران خسارت معنوی ………….. 74

مبحث دوم : مفهوم و ماهیت دیه و جبران خسارت معنوی …… 76

2-2-1-معنای دیه در لغت و اصطلاح فقه و حقوق ……… 76

2-2-2- پیشینه‌ ی تاریخی دیه …………. 77

2-2-3- ماهیت دیه و جبران خسارت معنوی …………… 79

2-2-4- مطالبه‌ی خسارت‌های معنوی زاید بر دیه ……….. 81

مبحث سوم : تعزیر و جبران خسارت معنوی ……… 83

2-3-1- معنای تعزیر در لغت و اصطلاح فقه …….. 84

2-3-2- مفهوم و ماهیت تعزیر و جبران خسارت معنوی …… 85

2-3-3- تعزیر مالی کیفر خصوصی یا جبران خسارت معنوی …….. 87

2-3-4- تعزیر مالی دردهای جسمانی ناشی از جنایت بر جسم ، لطمه به عرض و خسارت ناشی از سب .88

مبحث چهارم : قصاص ، حد قذف و امکان جبران مالی خسارت معنوی … 90

2-4-1- معنای قصاص در لغت و اصطلاح فقه ……… 90

2-4-2- مفهوم و ماهیت قصاص و امکان جبران مالی خسارت معنوی ……..91

2-4-3- معنای قذف در لغت و اصطلاح فقه …………………. 92

2-4-4- ماهیت حد قذف و احکام قذف …………….. 93

2-4-5- امکان تبدیل حد قذف به جبران مالی خسارت معنوی ………. 94

2-4-6- ایلاء و خسارت معنوی ……………………. 95

مبحث پنجم : دیدگاه فقهای اسلام در جبران مالی خسارت معنوی …… 96

2-5-1- نظریه‌ی عدم جواز جبران مالی خسارت معنوی …………. 96

2-5-2- نظریه مالی ……………………. 97

2-5-3- نظریه امکان جبران خسارت مالی …………….. 97

مبحث ششم : خسارت معنوی دراندیشه‌های حقوق فرانسه…………………. 99

2-6-1- اصول نظریه‌ی امکان جبران مالی خسارت معنوی…… 99

2-6-2- اصول نظریه‌ی امکان جبران خسارت معنوی ……. 105

بخش دوم : جایگاه خسارت معنوی در قوانین موضوعه ایران و فرانسه و مصادیق و روش‌های جبران آن     110

 

 فصل سوم : مطالعه‌ی تطبیقی و مصادیق خاص خسارت معنوی …………….. 111

 

مبحث اول : جایگاه خسارت معنوی در قوانین موضوعه …………… 112

 3-1-1- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در قانون اساسی …………… 112

3-1-2- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در مسئولیت مدنی …………. 119

3-1-3- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در حقوق مدنی ……………… 125

3-1-4- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در قانون آیین دادرسی کیفری ……….. 129

3-1-5- خسارت معنوی در آئین دادرسی مدنی ……… 132

3-1-6- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در حقوق اداری …………. 132

3-1-7- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در قانون مجازات اسلامی …………….. 136

3-1-8- موضع قوانین مطبوعات نسبت به ایراد خسارت معنوی …. 146

مبحث دوم : مصادیق خاص خسارت معنوی در مطبوعات ……. 149

3-2-1- توهین به اشخاص و افترا به وسیله مطبوعات ……….. 149

3-2-2- توهین به مقدسات در مطبوعات ……………… 153

3-2-3- توهین به مقامات رسمی در مطبوعات ………. 155

3-2-4- خسارت معنوی در رسانه‌ها ………………….. 156

3-2-5- سوء استفاده از عنوان صاحب پروانه و نام و علامت روزنامه دیگر …………….. 156

مبحث سوم : مصادیقی از افعال زیانبار خسارت معنوی……… 158

3-3-1- تجاوز به حق معنوی پدید آورنده …………….. 158

3-3-2- تجاوز به حق مخترع …………………… 164

3-3-3- سوء‌استفاده از اسم تجارتی ………………… 167

3-3-4- سوء استفاده از طرح و مدل‌های صنعتی ……. 169

3-3-5- رقابت نامشروع یا رقابت مکارانه ……….. 170

3-3-6- خسارت تأخیر تأدیه ……………… 171

3-3-7- بازداشت قانونی ……………. 174

3-3-8- لطمه به عواطف و احساسات ………….. 178

3-3-9- غصب نام خانوادگی …………… 181

3-3- 10- سلب آزادی ………………… 183

3-3-11- به هم زدن وصلت ……………….. 186

 مبحث چهارم: ایراد خسارت معنوی به جمع نامحصور ……. 189

3-4-1- ایراد خسارت معنوی به سندیکاها ………… 191

3-4-2-ایراد خسارت معنوی به انجمن‌ها ………….. 192

مبحث پنجم : کودکان و خسارت معنوی ……………. 194

3-5-1- مسئولیت کودکان در فقه و حقوق اسلامی ………………. 195

3-5-2- جبران ضرر و خسارت به عهده ی کیست ……… 197

الف ) تقصیر سرپرست ………………………… 198

ب) عدم تقصیر سرپرست ………………. 199

 

 فصل چهارم : روش‌های جبران خسارت معنوی و افراد مستحق مطالبه‌ی آن ………. 203

 

مبحث اول : راههای جبران انواع خسارت معنوی …………….. 204

4-1-1- نگاه کلی به روش‌های جبران خسارت معنوی ……… 204

4-1-2- انواع جبران خسارت معنوی …………….. 206

4-1-3- اعاده وضعیت سابق یا روش عینی …………… 207

4-1-4- پرداخت غرامت یا جبران خسارت معنوی از راه دادن معادل …………. 210

4-1-5- جبران خسارت به روش نمادین و اسمی ………. 217

4-1-6- پرداخت غرامت کیفری و تنبیهی ………….. 218

مبحث دوم :نحوه‌ی ارزیابی و تعیین میزان انواع خسارت معنوی …….. 219

4-2-1- نحوه‌ی ارزیابی خسارت معنوی و تفاوت تألم پذیری افراد ………… 219

4-2-2- روش تعیین مبلغ جبران خسارت …………………… 221

4-2-3- ملاک زمان ارزیابی …………………….. 222

4-2-4- ملاک ارزیابی خسارت در فرض تعدد اسباب ………………. 224

4-2-5- ارزیابی و تقویم خسارت معنوی ناشی از آسیب‌های جسمی …….. 227

4-2-6- روش‌های جبران خسارت معنوی در لطمه‌های روحی ….. 231

مبحث سوم : مطالبه‌ی خسارت معنوی ………….. 235

4-3-1- افراد مستحق مطالبه‌ی خسارت معنوی ……… 235

4-3-2- مطالبه خسارت معنوی وارده به متوفی از ناحیه‌ی وراث وبازماندگان زیان دیده 241

4-3-3- مطالبه‌ی خسارت معنوی وارده قبل ازفوت متوفی ………. 241

4-3-4- نظریه‌ی عدم امکان انتقال حق مطالبه‌ی خسارت معنوی به ورثه ………………… 242

4-3-5- نظریه‌ی انتقال حق مطالبه‌ی ورثه درصورت مطالبه زیان دیده قبل از فوت ……. 243

4-3-6- نظریه‌ی امکان انتقال حق مطالبه به ورثه …………………. 244

4-3-7- دعوای مطالبه‌ی خسارت معنوی ناشی از فوت مجنی علیه ازناحیه وراث …….. 246

4-3-8- مطالبه‌ی خسارت معنوی ناشی از جرح منجر به فوت مجنی علیه ازناحیه وراث   247

4-3-9- قوانین و رویه‌های قضایی در زمینه‌ی مطالبه جبران خسارت شخصی …………. 249

مبحث چهارم : اسباب رفع یا کاهش مسئولیت مدنی در خسارت معنوی ………. 251

4-4-1- اسباب معافیت ………… 252

4-4-2- قوه قاهره یا حوادث پیش‌بینی نشده …………. 254

4-4-3- تقصیر زیان دیده ……. 255

4-4-4- رضایت زیان دیده ……….. 257

نتیجه‌گیری و پیشنهاد …………….. 260

5-1- نتیجه‌گیری …………. 261

5-2- پیشنهادات …………. 264

1- فهرست منابع ……………… 266

الف – کتب فارسی ………… 266

ب – پایان نامه‌های فارسی ………………….. 269

ج – قوانین ……………………….. 270

د – نشریات فارسی ………. 270

2 – کتب عربی …………………. 271

3 – منابع لاتین ………….. 276

الف – کتب فرانسه ……………. 276

چکیده انگلیسی …………………..

 

پیشینه‌ ی تاریخی خسارت معنوی در حقوق ایران

درنظام حقوقی ایران ، پس از استقرار رژیم مشروطیت و در آغاز تأسیس دادگستری ، خسارت معنوی مورد توجه قانونگذار قرار گرفت و نخستین بار در ماده‌ی 212 مکرر قانون مجازات عمومی مصوب 7 بهمن 1304 و سپس در ماده 4 قانون اصلاح بعضی ازمواد قانون آئین دادرسی کیفری مصوب مرداد ماه 1332 به هر متضرری این حق را بخشیده بود که از دادگاه تفاضای جبران خسارت معنوی کند . این ماده نیز با اصلاح قانون آیین دادرسی سال 1335 نسخ شد . ماده‌ی 4 قانون آیین دادرسی کیفری سابق ، نیز قابل مطالبه بودن خسارت معنوی را به صراحت بیان داشته و برابر ماده‌ی 8 و 9 قانون مسئولیت مدنی مصوب 1339 جبران و تدارک ضرر و زیان معنوی قاعده‌ مند شده و از توسعه بیشتری برخوردار شد . بعد از انقلاب اسلامی تیر در قانون اساسی دراصل 171 و نیز در قانون مجازات اسلامی جبران خسارت معنوی مورد توجه قرار گرفته است .

 

نگاهی تاریخی به خسارت معنوی در حقوق فرانسه

حقوق قدیم فرانسه به تصور اینکه قانون روم تنها جبران خسارت معنوی در مسئولیت مدنی خارج از قرارداد را پذیرفته است فقط جبران آن را در مسئولیت مدنی خارج از قرارداد به رسمیت شناخته است درحقوق جدید فرانسه متن خاص و صریحی در جبران خسارت معنوی به مال وجود ندارد . با وجود این دادگاههای فرانسه از قدیم الایام به جبران مالی آن التزام داشته و احکام زیادی صادر کردند . رویه‌ی قضایی در جبران خسارت معنوی تردید به خود راه نداده و از سال 1833 جبران مالی آن را پذیرفته است . البتّه این رویه اولاً مبالغ خسارت معنوی را کمتر از خسارت مادی تعیین کرده ، ثانیاً تعداد اشخاصی را که اجازه‌ اقامه دعوی دارند محدود دانسته است . برخی از نویسندگان حقوقی در این زمینه نوشته‌اند:« در فرانسه اولین بار در شورای دولتی در سال 1934 در یکی از آرای خود به خانمی که صورتش در اثر حادثه‌ای در آزمایشگاه مجروح شده و زیبایی اولیه‌ی خود را از دست داده بود حق داده است که علاوه بر خسارت مادی ، خسارت معنوی را نیز مطالبه کند . در سال 1949نیز در مورد مشابه افزون بر خسارت مادی مانند هزینه درمان و بیکاری ، حکم به جبران خسارت معنوی داد ، در مورد اخیر ، خواهان ادعا نموده که با زشت شدن چهره‌ اش پیدا کردن کار برای او دشوار است

 

ارسال نظر